2025 yılı, küresel ihracat kontrol mevzuatında hareketli geçmektedir. ABD, AB ve Birleşik Krallık'ın koordineli kısıtlama paketleri, Türk ihracatçılarını ve lojistik operatörlerini yeni uyumluluk gereksinimlerine adapte olmaya zorlamaktadır. Bu yazıda 2025'in ilk yarısında öne çıkan gelişmeleri ve Türkiye merkezli işletmeler için pratik anlamlarını ele alıyoruz.
ABD BIS Denied Party Güncellemeleri
Bureau of Industry and Security (BIS), 2025'in ilk çeyreğinde Entity List'e 200'den fazla kurum ekledi. Bu güncellemelerin önemli bir kısmı Orta Doğu ve Orta Asya'daki aracı firmalarla ilgilidir. Söz konusu firmalar aracılığıyla gerçekleştirilen EAR kapsamlı ihracatlar, bilgi şartı (knowledge standard) ihlali gerekçesiyle soruşturma kapsamına girebilir.
Entity List güncellemeleri Federal Register'da yayımlanır ve yayımlanma günü geçerli olur. Lojistik ve ihracat ekiplerinin bu listeyi haftalık bazda kontrol etmesi önerilir.
AB'nin Rusya Yaptırım Paketlerinin Yansıması
AB'nin 13. ve 14. yaptırım paketleri, Türkiye üzerinden Rusya'ya gerçekleştirildiği değerlendirilen mal transferlerine odaklanmaktadır. Bu paketler, 'ortak diplomatik çabalar' çerçevesinde Türkiye'nin de uyum sağlamasını beklemektedir. Türkiye'deki ihracatçı ve lojistik firmaların nihai kullanıcı sertifikasyonunu güçlendirmesi, Avrupa transit geçişlerinde ek belge hazırlaması gerekmektedir.
Birleşik Krallık'ın OGEL Güncellemeleri
UK Export Finance ve ECJU (Export Control Joint Unit), 2025 başında Open General Export Licence (OGEL) kapsamında bazı çift kullanımlı kategorilerin listesini güncelledi. Özellikle yarı iletken ve gelişmiş malzeme kategorilerinde daha dar OGEL kapsamı, Türkiye–UK güzergahında bazı gönderilerin artık bireysel lisans (SIEL/OIEL) gerektirdiği anlamına gelmektedir.
- Yarı iletkenler ve ECCN 3A001 kapsamı daraltıldı.
- Havacılık bakım ekipmanlarında (ECCN 9A991) yeni kontrol eşiği belirlendi.
- Bazı şifreleme ürünlerinde (ECCN 5E002) teknik yardım lisansı zorunlu hale geldi.
Türkiye Merkezli İhracatçılar İçin Aksiyon Planı
- İhracat ve satış ekiplerini güncel kısıtlı listeler konusunda periyodik eğitime alın.
- Her sevkiyat öncesi otomatik tarama araçları (denied party screening software) kullanın.
- Nihai kullanıcı sertifikasyonunu standart ihracat sürecinin ayrılmaz parçası haline getirin.
- Lojistik partnerinizin uyumluluk kapasitesini düzenli aralıklarla değerlendirin.
- İhracat Lisans Yönetimi için iç kayıt sistemi kurun ve BIS/ECJU yazışmalarını arşivleyin.
MEX Logistics, uyumluluk danışmanlık hizmeti kapsamında müşterilerine sevkiyat öncesi EAR/ITAR ön değerlendirme raporu sunmaktadır. Bu hizmet hakkında bilgi almak için operasyon ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
İhracat kontrol mevzuatı bir uyum yükü gibi görünse de sistematik bir yaklaşımla yönetilebilir hale gelir. 2025'in geri kalanında bu alanda daha fazla güncelleme bekleniyor; takipte kalmak artık rekabet avantajının ötesinde yasal zorunluluktur.
